Dylan Dog: Η Ζώνη του Λυκόφωτος

Σενάριο: Tiziano Sclavi Σχέδιο: Giusepe Montanari - Ernesto Grassani Μαμουθκόμιξ 2000

Το Inverary είναι μια μικρή, ήσυχη και σχετικά απομονωμένη πόλη, όπου ο χρόνος κυλά σε αργούς ρυθμούς και οι κάτοικοι βιώνουν νωχελικά τη ρουτίνα τους, εγκλωβισμένοι στον προσωπικό τους μικρόκοσμο. Η γαλήνη της πόλης, όμως, διαταράσσεται όταν η νεαρή Mabel Carpenter, βασανιζόμενη από αλλόκοτα όνειρα, αρχίζει να υποψιάζεται πως κάτι πολύ άσχημο συμβαίνει με τους ανθρώπους γύρω της. Επικοινωνεί με τον Dylan Dog και ο ντέντεκτιβ του "εφιάλτη και του αλλόκοτου" αναλαμβάνει δράση...

Εκεί όπου η παράδοση ήθελε τα comics τρόμου να βρίθουν από στερεοτυπικές αναφορές και κλισέ σενάρια, εμπλουτισμένα με ευρηματικούς τρόπους θανάτου και αιματηρές σεκάνς, ο Ιταλός Tiziano Sclavi δημιουργεί τον 'Αγγλο Dylan Dog και αλλάζει τον ρουν της ιστορίας. Όποιος έχει ακούσει για τη σειρά Dylan Dog γνωρίζει πως πρόκειται για ένα από τα πιο καλοφτιαγμένα comics τρόμου που έχουν παρουσιαστεί ποτέ. Όποιος, όμως, έχει διαβάσει Dylan Dog, συνειδητοποιεί πως πρόκειται για μια σειρά φαινόμενο που ανανέωσε το είδος και το ανέβασε σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα σεναριακής αρτιότητας, ευρηματικότητας και πρωτοτυπίας.

Η ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΛΥΚΟΦΩΤΟΣ έχει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που αναζητά ο αναγνώστης σε μια ιστορία τρόμου: Σκοτεινή ατμόσφαιρα, ενδιαφέροντες πρωταγωνιστές, gore σκηνές και αινιγματική πλοκή. Το σκηνικό της ιστορίας παραπέμπει στις ταινίες του John Carpenter, THEY LIVE και VILLAGE OF THE DAMNED (ας μη ξεχνάμε πως το όνομα της πρωταγωνίστριας είναι Carpenter), όπου οι πρωταγωνιστές εγκλωβίζονται σε έναν ασφυκτικό κοινωνικό κλοιό από ανθρώπους που γνωρίζουν τα πάντα για αυτούς, αλλά εκείνοι για τους ίδιους δεν γνωρίζουν παρά ελάχιστα. Η απειλή εδώ δεν προέρχεται από κάποιον εξωτερικό εισβολέα που εποφθαλμιά την ήσυχη ζωή της κωμόπολης, αλλά από τους ίδιους τους κατοίκους της, των οποίων η ταυτότητα μεταλλάσσεται σε κάτι ξένο και αποκρουστικό. Η Mabel, ανακαλύπτοντας πως όλοι οι κάτοικοι της πόλης είναι στην πραγματικότητα νεκροί που συνεχίζουν τη ζωή τους κανονικά (όσο μπορεί να θεωρήσει κανείς πραγματική ζωή τη μηχανική επανάληψη συγκεκριμένων δραστηριοτήτων-ρόλων), βιώνει τον απόλυτο τρόμο της ολοκληρωτικής αποξένωσης από ένα οικείο περιβάλλον. Ταυτόχρονα, οδηγείται σε μια ιδιότυπη μορφή αυτογνωσίας, όχι μόνο ανακαλύπτοντας πως και η ίδια είναι νεκρή, αλλά αποδεχόμενη το ρόλο και το πεπρωμένο που της επιβάλει ο κοινωνικός της περίγυρος.

Ο αλλόκοτος ρόλος του Dylan Dog σε αυτή την ιστορία περιορίζεται σε αυτόν του απλού παρατηρητή. Ερευνώντας την υπόθεση, οδηγείται, χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία, στη λύση του μυστηρίου και, το σημαντικότερο, χωρίς να επηρεάσει στο ελάχιστο το status quo του Inverary. Αντίθετα με την παράδοση, η πόλη δεν καταστρέφεται και οι "βλάσφημες" ζωές των κατοίκων της δεν εξαφανίζονται σε κάποια εκατόμβη. Ο Dylan Dog ξεσκεπάζει το μυστήριο, το αποδέχεται και αφήνει το χρόνο και τη μοίρα να αποφασίσουν για το μέλλον. Σε αντίθεση με τα κλασσικά περιπετειώδη αφηγήματα, ο Dylan δεν φέρει τα χαρακτηριστικά του δυναμικού ήρωα που θα βάλει τα πράγματα στη θέση τους, αλλά αυτά του ανθρώπου που προσπαθεί να ανακαλύψει και να κατανοήσει τις άγνωστες και "ξένες" πτυχές της πραγματικότητας. Ούτως ή άλλως, στη ζώνη του λυκόφωτος, δεν ισχύουν οι νόμοι του πραγματικού κόσμου.

Η μαγεία των σεναρίων του Sclavi βρίσκεται σε όλα τα παραπάνω στοιχεία. Έχοντας πειραματιστεί δημιουργικά με διάφορα λογοτεχνικά είδη και έχοντας κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα διάφορα επίπεδα της αφήγησης, δημιουργεί ένα μεταμοντέρνο μωσαϊκό αναφορών στις οποίες αποδίδονται πολλαπλά σημειολογικά επίπεδα. Οι αναφορές στον Carpenter, το γραφείο του Dylan που βρίσκεται στην οδό Craven 7 (βλ. Wes Craven), ο ιδιαίτερα κωμικός βοηθός του, Grοucho (που φέρει όλα τα χαρακτηριστικά του κλασσικού κωμικού Grοucho Marx), το ιστιοφόρο που κατασκευάστηκε στα στούντιο της Hammer και ο καπετάνιος του ονόματι Χάρων, όλα είναι ένα συνεχές παιχνίδι αναφορών που παίζει ο συγγραφέας με τον αναγνώστη. Η ένταξη, μάλιστα, στην αφήγηση μια πλήρους εικονογραφημένης εκδοχής της ιστορίας του Edgar Alan Poe, "Μαρτυρία Σχετικά με την Υπόθεση του Κυρίου Βάλντεμαρ" ("The Facts in the Case of Mr. Valdemar"), αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζει ο Sclavi τη διακειμενικότητα μεταξύ λογοτεχνίας και comics. Ταυτόχρονα, με το δικό του, ιδιαίτερο τρόπο καταπιάνεται με τις θεματικές των comics τρόμου και τους δίνει νέες φιλοσοφικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Ιδιαίτερο, μάλιστα, ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στις πολυάριθμες ιστορίες με πρωταγωνιστή τον Dylan Dog, ο Sclavi έχει ασχοληθεί με κάθε παραλλαγή της φιλολογίας του τρόμου και συχνά τις έχει αναμίξει και με άλλα, ετερόκλητα είδη. Πάντοτε, όμως, ο αναγνώστης είχε την ευκαιρία να διαβάσει μια διαφορετική προσέγγιση ενός τετριμμένου θέματος, αλλά ταυτόχρονα να βρει και τα στοιχεία εκείνα που τον οδήγησαν στο να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο είδος.

Η επιτυχία της σειράς οφείλεται, βέβαια, και στους ικανότατους σχεδιαστές που εικονογράφησαν τις ιστορίες του ιδιόρρυθμου αυτού ερευνητή αλλόκοτων υποθέσεων. Το ασπρόμαυρο format της και η σκοτεινή της μυθοπλασία απαιτεί, ως επί το πλείστον, έντονα μελάνια και "αυστηρές" μολυβιές. Οι Montanari και Grassani, χωρίς να εντυπωσιάζουν, καταφέρνουν, με ένα πολύ καλό ντεκουπάζ, να αποδώσουν σωστά τους ρυθμούς της ιστορίας και να μεταδώσουν στον αναγνώστη την εφιαλτική της ατμόσφαιρα. Πέραν αυτού, η σχεδιαστική τους γραμμή ακολουθεί την παράδοση των δημιουργών των εκδόσεων Bonelli, οι οποίοι καλούνται να αφηγηθούν, με τον πλέον λειτουργικό τρόπο, ιστορίες έκτασης 96 σελίδων, σε μηνιαία βάση. Αυτό σημαίνει πως η έμφαση δίνεται στο σωστό storytelling και στη σωστή απόδοση των διαλογικών σκηνών και λιγότερο στη δημιουργία εντυπωσιακών splash panels.

Θεωρώ πως είναι περιττό να αναφέρω πως οι οπαδοί των comics, της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου του τρόμου, επιβάλλεται να αναζητήσουν της ιστορίες του Dylan Dog, ιδιαίτερα, μάλιστα, όσοι πίνουν νερό στο όνομα της "τρομερής" τριάδας του ιταλικού σινεμά (Argento, Fulchi, Bava). Όσοι, πάλι, δεν ασχολείστε, αλλά δεν έχετε πρόβλημα με το θέμα, θα μπορέσετε να απολαύσετε σκεπτόμενα horror comics. Ούτως ή άλλως, ο τρόμος πάντοτε διέθετε πολλές μορφές και ακόμα περισσότερους αποδέκτες.

Collector's Data

- Το άλμπουμ DYLAN DOG: Η ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΛΥΚΟΦΩΤΟΣ (LA ZONA DEL CREPUSCOLO, Bonelli Comics, 1987) είναι το 7ο από τα 241 άλμπουμ της σειράς, που έχουν κυκλοφορήσει στην Ιταλία, μέχρι σήμερα. Στη χώρα μας κυκλοφόρησε το Φεβρουάριο του 2000 από τις εκδόσεις Μαμούθκόμιξ. Η ελληνική έκδοση έκλεισε τον κύκλο της έπειτα από οκτώ άλμπουμ. Τα άλμπουμ αυτά έχουν συλλεχθεί σε τέσσερεις τόμους, οι οποίοι βρίσκονται εύκολα και σε πολύ χαμηλή τιμή στο βιβλιοπωλείο Comicon.

Οι αναγνώστες της στήλης που δεν μιλούν την ιταλική, μπορούν να αναζητήσουν επίσης την αγγλόφωνη έκδοση της Dark Horse, η οποία κυκλοφόρησε έξι τεύχη το 1999, όλα με εξώφυλλα του Mike Mignola, ειδικά σχεδιασμένο για την αμερικανική έκδοση. Όσοι, πάλι, μιλούν την ιταλική και ενδιαφέρονται για τις πρωτότυπες εκδόσεις, ας γνωρίζουν πως είναι πολυάριθμες. Το regular series περιλαμβάνει 241 άλμπουμ (και συνεχίζουν να εκδίδονται). Επίσης έχουν κατά καιρούς κυκλοφορήσει τα εξής:

DYLAN DOG SPECIAL - 20 άλμπουμ

DYLAN DOG: ALMANACO DELLA PAURA - 16 άλμπουμ

DYLAN DOG GIGANTE - 14 άλμπουμ

DYLAN DOG MAXI - 9 άλμπουμ

DYLAN DOG SUPERBOOK - 39 άλμπουμ

Η σειρά SUPERBOOK παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ανατυπώνει δυσεύρετο υλικό το οποίο έχει, συχνά, παρουσιαστεί σε διάφορα, άσχετα με τα comics, έντυπα.

- Ο Tiziano Sclavi γεννήθηκε στην Ιταλία, το 1953. Από νεαρή ηλικία ξεχώρισε για τις συγγραφικές του ικανότητες και ασχολήθηκε με διάφορα λογοτεχνικά είδη, δείχνοντας πάντα μια ιδιαίτερη προτίμηση στο χώρο του φανταστικού. Το 1971 εισέρχεται στο χώρο των comics και συνεργάζεται με διάφορούς Ιταλούς σχεδιαστές, μεταξύ των οποίων και ο Giorgio Cavazzano (γνωστός στο ελληνικό κοινό από τις πολυάριθμες και αξιόλογες δουλειές του για τα ιταλικά στούντιο Disney). Το 1980 ξεκινά τη συνεργασία του με την Bonelli Comics, γράφοντας σενάρια για τις (επίσης γνωστές στο ελληνικό κοινό) σειρές ZAGOR και MISTER NO. Το 1986 δημιουργεί τη σειρά DYLAN DOG, η οποία, έπειτα από μια σύντομη περίοδο αβεβαιότητας, μετατρέπεται σε μια από τις πιο επιτυχημένες, εμπορικά, σειρές στην ιστορία των ιταλικών comics. Το 1991 βραβεύεται με το βραβείο "Yellow Kid" στο μεγάλο φεστιβάλ comics της Luca. Δύο από τα μυθιστορήματα του μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο (το NERO, το 1992 και το DELLAMORTE, DELLAMORE). Το τελευταίο, σε σκηνοθεσία Michele Soavi, κυκλοφόρησε στις Η.Π.Α. με τον τίτλο CEMETERY MAN και αμέσως θεωρήθηκε cult. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια ιστορία του Dylan Dog, χωρίς όμως αυτό να αναφέρεται, επισήμως, πουθενά. Αποφεύγει τις δημόσιες εμφανίσεις και τις φωτογραφίες.

- Ο Giusepe Montanari γεννήθηκε το 1936, στην Ιταλία και καταπιάστηκε με διάφορα είδη comics, από γουέστερν έως ερωτικά. Με τον Ernesto Grassani ξεκίνησαν να συνεργάζονται το 1972 και συνέχισαν να δουλεύουν μαζί σε επιτυχημένες σειρές όπως το IL PICCOLO RANGER (δημοσιεύθηκε, σε συνέχειες, στο περιοδικό ΜΠΛΕΚ με τον τίτλο "Ρίνγκο: Ο Μικρός Ρεϊντζερ") και το DYLAN DOG.