Writer: Yann

Artist: Batem

First Published: 1992

Format: Graphic novel

Greek Edition: ΜΑΡΣΟΥΠΙΛΑΜΙ: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΤΗΣ ΜΠΟΑΒΙΣΤΑ (Μαμούθ Κόμιξ, Νοέμβριος 2005)

Marsu Productions

ΙΣΤΟΡΙΑ: Στο Τσικίτο, πρωτεύουσα της Παλούμπια, ο νεαρός Ντόναλντ Μάξουελ Τράμπ αποφασίζει να κάνει κοπάνα από το σχολείο, για να απολαύσει μια βόλτα στην πόλη. Η περιπλάνηση του, όμως, στους δρόμους της μεγαλούπολης, θα αποβεί μοιραία, καθώς θα πέσει θύμα απαγωγής. Μαζί με άλλα νεαρά αγόρια, όλα χαμίνια της πόλης, θα οδηγηθεί στο τροπικό δάσος της Παλούμπια, όπου θα υποχρεωθεί, από τους λαθροχρυσοθήρες απαγωγείς του, να εργαστεί στην συγκομιδή σβώλων χρυσού. Οι άθλιες συνθήκες εργασίας και η καλοαναθρεμμένη φύση του νεαρού Τράμπ, σύντομα, μετατρέπουν την περιπέτεια σε εφιάλτη και η απόδραση του κρίνεται επιτακτική. Σύμμαχος του σε αυτό το ταξίδι διαφυγής, ο μεγαλύτερος σε ηλικία, Σολόριο, και το αλλόκοτο ζώο Μαρσουπιλαμί.

ΤΙ ΜΑΣ ΑΡΕΣΕ: Το γεγονός ότι, για μια ακόμη φορά, ένα funny animal comic, που τυπικά απευθύνεται σε νεαρές ηλικίες, ανατρέπει τα δεδομένα. Τη δεκαετία του 1960, στις σελίδες μιας περιπέτειας των ΣΠΙΡΟΥ και ΦΑΝΤΑΖΙΟ, ο Βέλγος δημιουργός Franquin παρουσιάζει ένα αλλόκοτο ζώο με το όνομα Μαρσουπιλαμί. Πρόκειται για ένα σπάνιο και χαριτωμένο κίτρινο μαρσιποφόρο, με μαύρες βούλες και πολύ μακριά ουρά, που ζει στη ζούγκλα του ανεξερεύνητου δάσους της Παλούμπια και τρέφεται με φρούτα και πιράνχας. Η αλλόκοτη εξωτερική του εμφάνιση και ο απρόβλεπτος χαρακτήρας του, κέρδισαν το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού και από guest star στις σελίδες του SPIROU, το Μαρσουπιλαμί απέκτησε το δικό του προσωπικό τίτλο και μια σειρά κινουμένων σχεδίων (που προβλήθηκε το 2006 και στην ελληνική τηλεόραση).

Η όλη σειρά επικεντρώνεται σε χιουμοριστικά στιγμιότυπα από την καθημερινότητα του Μαρσουπιλαμί, πλαισιώνεται από διάφορους ιδιόμορφους χαρακτήρες, με χαρακτηριστικότερο τον Νώε -έναν ερημίτη/κλόουν ο οποίος περιπλανιέται με ένα ποταμόπλοιο, πάνω στο οποίο φιλοξενεί έναν υπολογίσιμο αριθμό ζώων- και χαρακτηρίζεται από έντονο οικολογικό προβληματισμό. Αυτό που κάνει, όμως, το συγκεκριμένο άλμπουμ να ξεχωρίζει, είναι το γεγονός ότι οι δημιουργοί του προχωρούν ακόμη περισσότερο και δημιουργούν μια "σκληρή" ιστορία, στην οποία το χιουμοριστικό στοιχείο, σχεδόν, παραγκωνίζεται από την κοινωνικό σχολιασμό. Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης στις μεγαλουπόλεις, η φτώχεια, η εκμετάλλευση της παιδικής εργασίας, τα οργανωμένα παρακρατικά κυκλώματα απαγωγών και εξάλειψης των οικονομικά ασθενών, τα καρτέλ του χρυσού, η μόλυνση και η αποξένωση του ανθρώπου από το φυσικό του περιβάλλον, είναι τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το σενάριο του Yann και μετατρέπουν την αθωότητα των πολύχρωμων σελίδων σε ένα, παρά λίγο, "μανιφέστο" ενάντια σε κάθε μορφή εκμετάλλευσης, χωρίς ίχνος διδακτικής διάθεσης και βαρύγδουπων ηθικολογικών μνημάτων.

Οφείλω να ομολογήσω, πως καθ' όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης του άλμπουμ, έμενα έκπληκτος με τον τρόπο που οι δύο δημιουργοί τολμούσαν να προσεγγίσουν κάποια "δύσκολα" θέματα. Τα άστεγα παιδιά στους δρόμους του Τσικίτο, κλέβουν για να ζήσουν, οι μεγάλες πολυεθνικές αποψιλώνουν το δάσος της Παλούμπια, ανήθικοι και απάνθρωποι χρυσοθήρες χρησιμοποιούν παιδιά για να αποφύγουν οι ίδιοι τις θανάσιμες επιπτώσεις του υδραργύρου που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της συγκομιδής των χρυσών σβόλων από το ποτάμι - όλα σκληρά γεγονότα, που καταγράφονται και εναλλάσσονται με έναν ευρηματικά αστείο και γρήγορο αφηγηματικό ρυθμό. Στο επίκεντρο, φυσικά, της αφήγησης, βρίσκεται η απόδραση των δύο νεαρών πρωταγωνιστών, κατά την οποία, ο συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία να σχολιάσει την, σχεδόν ολοκληρωτική, αλλοτρίωση του δυτικού ανθρώπου και την αδυναμία του να εναρμονιστεί με το φυσικό του περιβάλλον. Ο νεαρός Τραμπ, τυπικό δείγμα παιδιού που μεγάλωσε σε ένα υπερπροστατευτικό οικογενειακό περιβάλλον, μαλθακός και άτσαλος, λειτουργεί ως αντίβαρο δίπλα στον "ψημένο" από τις κακουχίες, Σολόριο, ο οποίος αναγκάστηκε να "ωριμάσει" πριν την ώρα του, για να επιβιώσει σε έναν άγριο κόσμο. Τα δύο παιδιά σχηματίζουν ένα δίπολο σύγκρισης και σύγκρουσης δύο πολιτισμών και χωρίς τη συνεχή εποπτεία του Μαρσουπιλαμί, που παίζει το ρόλο του "αόρατου" προστάτη, οι δυο πρωταγωνιστές θα είχαν εγκαταλείψει πολύ σύντομα τα εγκόσμια και η ιστορία θα είχε τραγική κατάληξη. Αλλά, ας μη ξεχνιόμαστε! Το άλμπουμ απευθύνεται σε παιδιά!

Σχεδιαστικά, το L'OR DE BOAVISTA αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα χιουμοριστικού comic της "γαλλοβελγικής σχολής". Ο SPIROU του Franquin, όπως και o TIN-TIN του Hergé, ήταν τα comics που καθιέρωσαν την καθαρή και "γλυκιά" σχεδιαστική γραμμή, με τα έντονα "καρτουνιστικά" χαρακτηριστικά και τα πλακάτα χρώματα, και η προσέγγιση τους βρήκε μιμητές σε έναν μεγάλο αριθμό δημιουργών, ώστε για πολλά χρόνια (σχεδόν έως σήμερα) ή συγκεκριμένη σχεδιαστική τακτική να αποτελεί συνώνυμο των ευρωπαϊκών, χιουμοριστικών comics. Αναπόφευκτα, και από τη στιγμή που πρόκειται για έναν χαρακτήρα που δημιούργησε ο ίδιος ο Franquin, ο Batem δεν διαφοροποιεί το σχέδιο του και συνεχίζει "παραδοσιακά". Συνεπώς, μην περιμένετε εικαστικές εκπλήξεις, αν και πάντα έβρισκα πολύ όμορφο τον τρόπο με τον οποίο αποτυπώνεται το φυσικό περιβάλλον στις σελίδες του comic (και ο οποίος φέρνει στο μυαλό τα δάση των SMURFS του Peyo).

ΤΙ ΜΑΣ ΕΝΟΧΛΗΣΕ: Το γεγονός ότι η συνέχεια δεν ήταν εξίσου ενδιαφέρουσα! Το L'OR DE BOAVISTA διαδέχεται ένα δεύτερο άλμπουμ, με τίτλο LE TEMPLE DE BOAVISTA, το οποίο συνεχίζει την ιστορία και ολοκληρώνει την περιπέτεια των δύο πρωταγωνιστών. Δυστυχώς, φαίνεται πως στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των δύο άλμπουμ, οι δημιουργοί θυμήθηκαν πως απευθύνονται σε νεαρές ηλικίες και επανήρθαν σε πιο συντηρητικούς αφηγηματικούς δρόμους. Όχι πως το δεύτερο άλμπουμ δεν έχει τις καλές του στιγμές, απλώς, το ξεκίνημα ήταν πιο δυναμικό από το φινάλε. Πάντως, για τα 3,90 ευρώ που κοστίζει κάθε άλμπουμ (για 48 έγχρωμες σελίδες μεγάλου format), στην ελληνική έκδοση της Μαμούθ Κόμιξ, δεν νομίζω πως τίθεται θέμα για να αφήσετε την ιστορία στη μέση.

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ: Όσοι ασχολείστε με τα funny animal comics -τα οποία, κατά τη γνώμη μου, αποτελούν ένα μεγάλο κεφάλαιο της ιστορίας του μέσου, με πολλές παραμέτρους και ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον- και ενδιαφέρεστε να δείτε πως διαμορφώνονται τα όρια μεταξύ "ενήλικου" και "παιδικού" αναγνώσματος σε "mainstream" έντυπα, σίγουρα θα βρείτε το άλμπουμ ενδιαφέρον. Εννοείται, βέβαια, πως δεν θα περιμένετε κάτι τόσο ψαγμένο όσο το BONE του Jeff Smith, αλλά σίγουρα είναι απείρως πιο τολμηρό από το σύνολο της παραγωγής των εκδόσεων Disney. Ρίξτε μια ματιά. Αξίζει!

Collector's Data

- Οι περιπέτειες του ΜΑΡΣΟΥΠΙΛΑΜΙ κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μαμούθ Κόμιξ. Εκτός από τα δύο αναφερθέντα άλμπουμ, στη χώρα μας έχουν κυκλοφορήσει άλλοι έξι τόμοι. Πριν αποκτήσει τη δική του σειρά, το Μαρσουπιλαμί πρωταγωνίστησε σε δύο περιπέτειες των ΣΠΙΡΟΥ και ΦΑΝΤΑΖΙΟ με τίτλο LES VOLEURS DU MARSUPILAMI και LE NID DU MARSUPILAMI. Η τελευταία, η οποία έστησε και όλη τη "μυθολογία" γύρω από αυτό το περίεργο ζώο, κυκλοφόρησε και στα ελληνικά, με τίτλο Η ΦΩΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΣΟΥΠΙΛΑΜΙ. Η σειρά γραφόταν από τον Franquin και σχεδιαζόταν από τον Batem, ο οποίος και τελικά τη συνέχισε, μετά το θάνατο του δημιουργού της. Ανάμεσα στους σεναριογράφους που πέρασαν από τις σελίδες της, ήταν και ο Greg, γνωστός στο ελληνικό κοινό, κυρίως, από τα άλμπουμ του ΑΧΙΛΛΕΑ ΤΑΛΟΝ. Μέχρι στιγμής, έχουν κυκλοφορήσει 20 ετήσια άλμπουμ, με μέσο αριθμό πωλήσεων τα 500.000 αντίτυπα.

- Ο Franquin είναι, κυρίως, γνωστός για τη δουλειά του στο SPIROU. Στην Ελλάδα, επτά άλμπουμ με τις περιπέτειες των ΣΠΙΡΟΥ και ΦΑΝΤΑΖΙΟ, δια χειρός Franquin, έχουν κυκλοφορήσει από την Μαμούθ Κόμιξ. Στη συνέχεια, τη σκυτάλη ανέλαβε η Modern Times (με τουλάχιστον οκτώ άλμπουμ, δίχως να είμαι βέβαιος για τον ακριβή αριθμό), με πιο πρόσφατες ιστορίες, από τους επιγόνους του Βέλγου δημιουργού. Δεν θεωρούνται ιδιαίτερα δυσεύρετα και νομίζω πως με λίγο ψάξιμο, όσοι ενδιαφέρεστε, θα τα βρείτε εύκολα. Αυτό, όμως, που σίγουρα αξίζει να τσεκάρετε, είναι μια σειρά σύντομων ιστοριών του Franquin, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό FLUIDE GLACIAL, με τίτλο IDEÉS NOIRES (1977) και ξεχωρίζουν για την αλλόκοτη αισθητική τους, αναδεικνύοντας μια πιο καυστική και ενήλικη πλευρά του δημιουργού. Η σειρά δημοσιεύτηκε και στη χώρα μας, στο περιοδικό ΠΑΡΑΠΕΝΤΕ, με τον τίτλο ΜΑΥΡΟ ΧΙΟΥΜΟΡ. Στη Γαλλία, κυκλοφόρησε αρχικά σε δύο τόμους (1981 & 1984, αντιστοίχως), ενώ μια συγκεντρωτική έκδοση παρουσιάστηκε το 2001. Αρκετές από αυτές τις ιστορίες, μπορείτε να τις βρείτε συγκεντρωμένες σε μια ανθολογία του ΠΑΡΑΠΕΝΤΕ με τίτλο ΧΙΟΥΜΟΡ, ΣΕΞ ΚΑΙ ΨΕΜΜΑΤΑ.

- Ο Franquin γεννήθηκε στο Βέλγιο, το 1924. Μαζί με τους Morris, Peyo και Paape, και υπό την καθοδήγηση του Jijé (όλοι τους μετέπειτα θρύλοι του χώρου), ξεκίνησε να εργάζεται στο JOURNAL DE SPIROU, όπου και ανέλαβε τον ομώνυμο τίτλο, προσθέτοντας στη σειρά τον χαρακτήρα του Fantazio. Από τους πρωτοπόρους και χαρακτηριστικότερους εκπροσώπους της γαλλοβελγικής σχολής, δημιούργησε χαρακτήρες (Modeste και Pompon, Gaston Lagaffe, Marsupilami) που σήμερα θεωρούνται κλασσικοί. Πέθανε το Μάιο του 1997.

- Ο Batem (Luc Collin) γεννήθηκε στο (Βελγικό τότε) Κονγκό, το 1960. Από το 1978, μπαίνει στο χώρο της εικονογράφησης και με την υποστήριξη του Raoul Cauvin (γνωστού σεναριογράφου χιουμοριστικών, κυρίως, comics, αρκετά άλμπουμ του οποίου κυκλοφόρησαν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Modern Times), ξεκινά συνεργασία με τον οίκο Dupuis. Το 1987, σε σενάριο του Franquin, σχεδιάζει το άλμπουμ LA QUEUE DU MARSUPILAMI και αναλαμβάνει τον αποκλειστικό σχεδιασμό της σειράς. Θεωρείται ένας από τους αξιολογότερους σχεδιαστές χιουμοριστικών comics.

- Ο Yann (Lepennetier) γεννήθηκε στη Μασσαλία, το 1954. Στα είκοσι του, ξεκινά να εργάζεται, ως σχεδιαστής, στο περιοδικό LE JOURNAL DE SPIROU. Έπειτα από μια μακρά και πολυγραφότατη συνεργασία με το περιοδικό, αποχωρεί για να πειραματιστεί με άλλα αφηγηματικά είδη (συχνά υπογράφοντας ως Balac). Συνεργάστηκε με πολλούς γνωστούς σχεδιαστές, ανάμεσα στους οποίους και ο Yves Chaland, για τον οποίο υπέγραψε τα σενάρια τριών άλμπουμ του FREDDY LOMBARD. Ξεκίνησε τη συνεργασία του με τον Batem, στο τρίτο άλμπουμ της σειράς ΜΑΡΣΟΥΠΙΛΑΜΙ, έχοντας διαδεχτεί τον Greg.