Τα 9 Θανάσιμα Αμαρτήματα της Κριτικής Comics

Καλώς ήρθες στο παρθενικό installment του NOIZ List-mania! Κάθε δεκαπέντε ημέρες ένας τύπος που γουστάρει με τρέλα να σπαταλάει το χρόνο του κάνοντας λίστες με τα πάντα, θα καταγράφει τις επιλογές του.

Τα 9 θανάσιμα αμαρτήματα λοιπόν... Φαίνεται απλό αλλά δεν είναι. Πρέπει να γραφτεί γρήγορα, να έχει άποψη, να κρατάει ισορροπίες και να μην έχει λάθη. Αν και τα «αμαρτήματα» των comic book reviews είναι σαφώς περισσότερα από εννέα, διάλεξα να μιλήσω για αυτά που βγάζουν μάτι. Συχνά δε, βγάζουν και όνομα: Κακό!

1. Να πεθάνουν οι οχτροί μου! (κόψε κάτι)
Είσαι ο Α και τα 'χεις σπάσει με τον Β. Κάνει ο Β ένα comic κι έρχεται η σειρά σου κύριε Α να ασκήσεις κριτική σε αυτό. Οι περιπτώσεις έχουν ως εξής: 1) μιλάς με τον editor και του λες ότι δεν μπορείς να είσαι αντικειμενικός, άρα καλό θα ήταν να δοθεί το review σε κάποιον άλλον. 2) Σπάνιο -αλλά όχι απίθανο- χτυπάς κάτω την υποκειμενικότητά σου μέχρι να ακούσεις τον επιθανάτιο ρόγχο και γράφεις σαν να μην έχεις γνωρίσει ποτέ σου αυτόν τον άνθρωπο. Οποιεσδήποτε άλλες περιπτώσεις αντίκεινται στη δεοντολογία. Από την ευθυκρισία δεν πέθανε κανείς και ποτέ, guys!

2. Ο ταλαντούχος κύριος Ριβιούερ
" Εγώ στην πραγματικότητα δεν ήθελα να γίνω reviewer. Συγγραφέας ήθελα να γίνω και η άδικη η μοίρα με έφερε στην άθλια θέση να γράφω για δουλειές άλλων. Ε, λοιπόν, δεν θα τους περάσει: Θα γράψω λοιπόν κι εγώ ένα review, που θα είναι ισάξιο... μα τι λέω ισάξιο, μωρέ αυτό θα είναι καλύτερο κι απ' το ίδιο το έργο! Άφωνους θα τους αφήσω με το ταλέντο μου."

Εδώ η φροϋδική προσέγγιση μπορεί να μας δώσει τη λύση: Το άτομο έχει άλυτες συγκρουσιακές σχέσεις με τις πρωταρχικές μορφές εξουσίας που τον διαμόρφωσαν στην παιδική του ηλικία και αυτές του προκαλούν ψευδαισθήσεις μεγαλείου, αδυναμία να αντιληφθεί την πραγματικότητα και αμέτρητα σύνδρομα κατωτερότητας. In other worlds, είναι επικίνδυνος όχι μόνο για να σου γράφει reviews, αλλά και για να τινάζει την πιτυρίδα από τους ώμους σου!

3. Εμένα τα westerns δεν μ' αρέσουν...
Α, ναι; Μήπως τότε να μην έγραφες γι αυτά; Εδώ είναι που χρειάζεται ένας καλός editor, ο οποίος μοιράζοντας τα reviews, να ξέρει την ομάδα του. Τουτέστιν, δεν δίνεις ποτέ σε κάποιον που δεν του αρέσουν τα αυτοβιογραφικά comics να κάνει review στο BLANKETS, δεν δίνεις ποτέ σε έναν ομοφοβικό το STUCK RUBBER BABY και δεν αφήνεις ποτέ έναν mutant opposer να σου γράψει για το DARK PHOENIX SAGA. Και αντίθετα αν ξέρεις ότι είναι φανατικός οπαδός του comic για το οποίο πρόκειται να γράψει, του υπενθυμίζεις ότι δεν πρέπει να εκσπερματώνει λεκτικά από τη χαρά του. Συνήθως ο αναγνώστης δεν είναι ηλίθιος και την προκατάληψη ή την εύνοια, την οσμίζεται στον αέρα!

4. Χαρακτηρίζω (αλλά σιγά μην εξηγήσω)
Γιατί η ιστορία είναι βαρετή; Όταν λες το σχέδιο έχει τα χάλια του, τι ακριβώς εννοείς; Ο reviewer οφείλει να αιτιολογεί τις απόψεις και τους χαρακτηρισμούς του και να μην περιορίζεται σε απλή παράθεση επιθέτων. Το λιγότερο που ζητάει ο αναγνώστης είναι ο στοιχειωδώς τεκμηριωμένος λόγος. Διαφορετικά κανείς δεν πρόκειται να σταθεί σε μία άποψη που δεν αναλύεται. Και μεταξύ μας, καλά θα κάνει!

5. Μανιέρες, τριγύρω πολλές, πάρα πολλές...
Κάθε φορά που εδώ στο COMICDOM πιάνουμε εαυτούς ή αλλήλους να κάνουμε χρήση κλισέ φράσεων, το συζητάμε για να μην το ξανακάνουμε. Η κριτική σε ένα συγκεκριμένο είδος τέχνης έχει όπως και να το κάνουμε τους περιορισμούς της. Βάλε τους τεχνικούς όρους που αυτοί είναι και δεν αλλάζουν, βάλε το γεγονός ότι συχνά η θεματολογία είναι κοινή ανάμεσα στα comics, βάλε το γεγονός ότι ο αριθμός των καλών ιδεών που μπορείς να έχεις μέσα σε μία εβδομάδα είναι πεπερασμένος, βάλε τέλος και τα deadlines που στέκουν απειλητικά πάνω από το κεφάλι σου... ε, δεν θέλει και πολύ να χάσεις την μπάλα! Και ακριβώς επειδή ξέρουμε πόσο εύκολο είναι να χαθεί, προσπαθούμε να μην τη χάνουμε.

6. Τι θέλει να πει το ποιητή;
-Όταν δεν έχεις τίποτα να πεις, μπέρδεψέ τους.
-Και πώς θα το κάνω αυτό;
-Να, βρε παιδί μου, ξεκινάς να χρησιμοποιείς βαρύγδουπες κι ακατανόητες εκφράσεις, έτσι ώστε να τους κάνεις να απορούν για το αν φταίνε αυτοί που δεν σε καταλαβαίνουν. Κι επιπλέον; Θα σε θαυμάζουν για το πλούσιο λεξιλόγιό σου και την πολυπλοκότητα της σκέψης σου!
-Κι αν κάποιος καταλάβει ότι γράφω αρλούμπες;
-Να εύχεσαι αυτός ο κάποιος να μην έχει βήμα. Γιατί μόλις το κοινό σου διαβάσει ότι ο θησαυρός που τους πούλαγες ήταν τελικά άνθρακας, τέλειωσες! Τουλάχιστον μέχρι να το ξεχάσουν...

7. Είμαστε όλοι μια οικογένεια (να σας λέω... «μπαμπά»;)
«Α! Κακό λόγο από το στόμα μου δεν θα πάρετε. Θα πάρω το δελτιάκι Τύπου, θα το αναπαράγω, θα γράψω και δυο, τρεις αδιάφορα καλές κουβέντες, μη και στεναχωρήσω τα «πελατάκια» μου. Εξάλλου πρέπει όλοι να υποστηρίξουμε τη εγχώρια σκηνή!»

Yeah, right! Οι πελατειακές σχέσεις δεν είναι απαραίτητα οικονομικές. Τον κλασικό τύπο που ήθελα να κλωτσομπουνιάσω στο σχολείο όταν δεν έπαιρνε ποτέ θέση και ήθελε να τα έχει καλά με όλους, εξακολουθώ να τον συναντάω συχνά, πυκνά στη ζωή μου. Στον χώρο των comics δε, πρέπει να έχουν κάνει και φωλιά κάπου εδώ γύρω, γιατί τελευταία σαν να πολλαπλασιάζονται τα σκασμένα!

8. Jessica Jones, a.k.a. Spider-Woman!
Κανείς δεν ξέρει τα πάντα και κανένας δεν απαιτεί από κανέναν κάτι τέτοιο. Ένα μικρό research όμως ιδιαίτερα στην περίπτωση που δεν γνωρίζεις καλά το θέμα με το οποίο καταπιάνεσαι δεν έβλαψε ποτέ κανέναν. Λάθη θα γίνουν και μάλιστα κάποιες φορές εκ παραδρομής. Αυτό όμως που θα περιγράψω και συνέβη πριν από λίγο καιρό, βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με τα don'ts για κάθε σοβαρό reviewer. Σε γνωστό αγγλόφωνο site του εξωτερικού, πετυχαίνω review των NEW AVENGERS, όπου ο reviewer αποκαλεί τη Jessica Drew... Jessica Jones. Και καλά ο ίδιος δεν αντιλήφθηκε το λάθος του: Ο editor τι έκανε; Και αυτό το λάθος δεν το είδε κανείς δημοσιευμένο να τους το πει; Ένα μήνα μετά πάντως από την ημερομηνία δημοσίευσης κανείς δεν είχε διορθώσει το κείμενο!

9. Ωραίο το δεντράκι σας (δάσος; Ποιο δάσος;)
Εξαίρετο το σχέδιο, λειτουργικό το coloring, πολυεπίπεδο το σενάριο, εμπνευσμένο το inking... Καλά όλα αυτά, αλλά με το comic, τι γίνεται; Συνήθως όταν τα επιμέρους στοιχεία είναι καλά, αυτόματα χαρακτηρίζεται και το σύνολο. Όχι όμως πάντα. Κι εκεί ο reviewer οφείλει να καταλήξει σε ένα προσωπικό συμπέρασμα, ιδιαίτερα αν τα μισά τα βρήκε έτσι και τα άλλα μισά γιουβέτσι. Πες βρε άνθρωπε αν σε τελική ανάλυση σου άρεσε ή όχι το γαμίδι! Δεν θα σε μαλώσει κανείς!

(Στο επόμενο NOIZ: Comics, μουσικές, εξώφυλλα, ταινίες και εφιάλτες του δεκαπενθημέρου. Με άλλα λόγια NOIZ Fortnight. Κάθε δεύτερη Τρίτη. )