Tate Tales (...another Alan Moore encounter)

Το προηγούμενο Σάββατο, ανήμερα της 25ης Μαρτίου, μαζί με το Μανόλη, την Αλκυόνη και την Αμαρυλλίδα επισκεφτήκαμε την Tate Britain για να δούμε την έκθεση με τίτλο "Gothic Nightmares". Στα πλαίσια της έκθεσης αυτής και τη συγκεκριμένη μέρα, ο Alan Moore επρόκειτο να δώσει μια ομιλία, εστιάζοντας στα έργα των William Blake και Ηenry Fuseli.

 

Ιντερλούδιο 1
Οι φωτογραφίες που ακολουθούν ανήκουν στον Μανόλη Βαμβούνη, τον οποίο για μία ακόμη φορά, ευχαριστώ πολύ! Στη στήλη του στο COMICS NEXUS, Leave Your Spandex At The Door, μπορείτε να βρείτε τη δική του εκδοχή για την εμφάνιση του Μoore στην Tate, με τις προαναφερθείσες φωτογραφίες καθώς και reviews, interviews, you name it! Επί τη ευκαιρία, να ευχαριστήσω το Μανόλη για το περσινό London Con, το Bristol Con και all the cons to come!!

Ομολογώ πώς ήμουν αρκετά αγχωμένος. Μια ομιλία από τον αγαπημένο μου συγγραφέα για ένα θέμα όπως η ζωή και το έργο του Blake, ήταν φαντασίωση που δεν τολμούσα να αναλογιστώ. Η έκθεση, τελικά, ήταν μία από τις καλύτερες που έχω δει, καθώς τόσο η επιλογή των έργων των Blake και Fuseli όσο και των έργων άλλων καλλιτεχνών, επηρεασμένων από την ίδια ατμόσφαιρα και τεχνοτροπία, ήταν άκρως εντυπωσιακή. Οι υπέροχα γκροτέσκες καρικατούρες του James Gillray, για παράδειγμα, αποτελούσαν υπόδειγμα σάτιρας της βρετανικής κοινωνίας του 17ου αιώνα, ενώ παράλληλα, διατηρούσαν τη φλέβα χαοτικού μεγαλείου των έργων του Blake και του Fuseli. Mε όξινα πικρόχολη διάθεση, ο Gillray κατόρθωνε να διατηρεί το πνεύμα των καλλιτεχνών, τους οποίους εμμέσως κριτίκαρε (o Moore στο strip του, MAXWELL THE MAGIC CAT, υπέγραφε με το ψευδώνυμο Jill De Ray, πιθανότατα ως homage στον Gillray). Με τελική νότα στο μυαλό, το γοητευτικά παρανοϊκό "The Ghost Of The Flea" του Blake, πηγαίνουμε με τα παιδιά στο δωμάτιο της έκθεσης με την επωνυμία "Superheroes", σε αναμονή για την ομιλία του Alan Moore.

Τελικά, το περισσότερο άγχος νομίζω πως προκαλούσε το γεγονός ότι τόσοι πολλοί άνθρωποι είχαμε μαζευτεί σε ένα δωμάτιο. Η συσσωρευμένη πίεση προσδοκιών ήταν σχεδόν κάτι το απτό. Ειρωνικά, σε ένα δωμάτιο τιτλοφορημένο έτσι, ίσως κανείς να περίμενε από τον Moore να αναφωνήσει "am I not your Superhero?". Κάτι τέτοιο αφέθηκε στους Dodheimsgard. Ο Alan Moore εμφανίστηκε και με απίστευτη ευφράδεια, ξεδίπλωσε το κουβάρι των σκέψεων του. Με χιούμορ και καλή διάθεση, κατάφερε σχεδόν αβίαστα, να βυθίσει το κοινό του σε σπειροειδείς υπαρξιακές αναζητήσεις, πασπαλισμένες με ανέκδοτα και αυτοσαρκαστικές νότες. Με τον σαμανιστικό ρυθμό αφήγησης που διακρίνει κανείς στα BIRTH CAUL και SNAKES 'N' LADDERS και με άγκυρα στην παρούσα διάλεξη, τη ζωή και το έργο των Blake και Fuseli, ο Moore παρουσίασε σύντομα τις έννοιες του υλικού και ιδεατού κόσμου και την θέση μας σε αυτούς τους κόσμους. Ο τόνος του δεν ήταν πατροναριστικά διδακτικός. Ο Moore φαινόταν πρόθυμος να μοιραστεί την αλήθεια όπως την βλέπει ο ίδιος, χωρίς ίχνος επιτήδευσης. Σε αναφορά του σε συγκεκριμένο βιβλίο του Wittgenstein, αναφέροντας τον μακρύ τίτλο του βιβλίου, προσθέτει: "Δεν κατάφερα να προχωρήσω πολύ παραπέρα από τον τίτλο. Σε γενικές γραμμές παραθέτω πολλά ονόματα συγγραφέων για λόγους κύρους, δεν έχω διαβάσει τα περισσότερα." Οι αναλύσεις του κάθε άλλο παρά επιφανειακή γνώση του αντικειμένου μαρτυρούσαν. Από την σύγκριση του Blake με comic book artists όπως ο Jack Kirby και από ατάκες όπως "o Pete Doherty, o Richard Ashcroft και άλλοι μπορεί να χρησιμοποιούν τη λέξη 'Albion' στους δίσκους τους, αλλά ελάχιστα έρχονται σε επαφή με το έργο του Blake", ο Moore σταδιακά ζωγράφισε το πορτραίτο του Blake: Μια ιδιοφυία που αντιμετώπιζε τις σκέψεις του σαν τη πραγματικότητα και που ήταν σχεδόν παντοδύναμος γιατί δεν περιοριζόταν από τα δεσμά του υλικού κόσμου. Ο Moore πρότεινε ένα πισωγύρισμα στο ρομαντισμό με την έννοια του να δίνει περισσότερη σημασία ο καθένας στις φωνές που ακούει στο κεφάλι του. Κάνοντας μνεία στο πλατωνικό ιδεώδες, παρότρυνε τους ακροατές του να εξερευνήσουν τη φαντασία τους όπως τον πραγματικό κόσμο και να αποτινάξουν, τρόπον τινά, τις αλυσίδες του υλικού κόσμου. Μιλώντας για την τέχνη γενικότερα, εξέφρασε την πίστη του σε όλες τις μορφές έκφρασης της και την πεποίθηση του πώς είναι ένα από τα όπλα που θα αλλάξουν τον κόσμο. Η επαναστατική διάθεση που ξεκινά από την δημιουργική έκφραση και την ενδοσκόπηση, δεν είναι, σύμφωνα με το Moore, κάτι που αντανακλάται σε μια "big studio" ταινία για την αναρχία. Κάτι τέτοιο θα ήταν υπερβολικά ασφαλές.

Όταν τελείωσε την ομιλία του, ο Moore δέχτηκε ερωτήσεις. Σε ερώτηση για το αν θεωρεί τον Bush ως romanticist, είπε πως δεν είναι σίγουρος αν μπορεί να προφέρει τη λέξη και πως η δική του αντίληψη για το ρομαντισμό είναι σίγουρα τρομαχτική μέσα στην κενότητα της. Καθώς ήμουν απέναντί του, ήθελα να κάνω κι εγώ μια ερώτηση. Όταν μου έδωσε ο Moore τον λόγο, τον έδωσα σε ένα παιδί που έντονα σήκωνε το χέρι δίπλα μου: "Can you sign my copy of PROMETHEA, Mr. Moore?" Ελαφρώς έκπληκτος αλλά ευγενέστατος, ο Moore, λίγο αμήχανα, του είπε πως αν θέλουν όλοι όσοι βρίσκονται εδώ το ίδιο, δεν θα είναι και τόσο εύκολο. Το τυπάκι συνεχίζει: "Then can you sign just MY copy?"

Μετά από γιουχαΐσματα, καταφέρνω να ρωτήσω κι εγώ αυτό που ήθελα. Ήταν απλά το αν η αποχώρηση από τον υλικό κόσμο και η προσήλωση στον πνευματικό θα επιφέρει τελικά κάποια αλλαγή σε αυτό που ζούμε. Πως μπορούν έτσι να αλλάξουν τα πράγματα; O Moore είχε χαρακτηρίσει την πραγματικότητα ως penitentiary και είχε προσθέσει πως "the night we live in, is the material world" (σύμφωνα με το Μανόλη, να 'ναι καλά!, η δεύτερη φωτογραφία που έχει τραβήξει, είναι από τη στιγμή που ο Moore ακούει την ερώτησή μου). Η απάντησή του ήταν μακροσκελής και συναισθηματική. Ξεκίνησε από το γεγονός ότι η έννοια του materialism δεν υπήρχε πάντοτε και πως οι άνθρωποι μπορούν να αλλάξουν τις ζωές τους, αν σταματήσουν να εστιάζουν την προσοχή τους μόνο στην υλική πραγματικότητα. Οι έννοιες της ζωής και του θανάτου χάνουν τη σημασία τους, αν σκεφτεί κανείς πως η κάθε στιγμή εκτείνεται στο άπειρο και πως οι άνθρωποι ξαναγεννιούνται στις δικές τους ζωές. Σαν τροχιές που δεν κλείνουν ποτέ, οι άνθρωποι θα βρουν το παράδεισο και την κόλαση στην κάθε τους στιγμή και αυτό είναι το μέγιστο των προσδοκιών μας.

Έχοντας ήδη βάλει φωτιά σε συνάψεις, έχοντας αναθεωρήσει την ύπαρξη σε ένα καλειδοσκοπικό, οργασμικό ντελίριο σκέψεων και ιδεών, ο Moore ετοιμάζεται να φύγει. Τότε έρχεται η τελευταία ερώτηση: "Why do you wear those rings?" Με απίστευτη χάρη, ο Moore απαντά: "Κάνω ότι μπορεί ένας άνθρωπος σαν κι εμένα για να αποσπάσει την προσοχή του κόσμου από αυτό που βλέπετε" και μέσα σε χειροκροτήματα, κάνει μια τελευταία υπόκλιση και αποχωρεί.

Μετά την ομιλία, όλοι λίγο πολύ, προσπαθούσαν να μαζέψουν τις σκέψεις τους. Ήμουν τυχερός που μοιράστηκα αυτή την εμπειρία με αγαπημένα πρόσωπα. Η στάση του Moore, o τρόπος σκέψης του, το χιούμορ του, η ευγένεια προς το κοινό και οι ιδέες του, άναψαν ένα βραδυφλεγές φιτίλι σκέψης, που δεν μπορώ να περιγράψω με άγαρμπες προτάσεις σαν αυτές που προηγήθηκαν. Ξέρω μόνο πως παρακολούθησα την ομιλία ενός ξεχωριστού ανθρώπου, που έχει κάθε λόγο να αισθάνεται πως μπορεί να κάνει τα πάντα. Αυτό προσπάθησε να περάσει και σε όσους βρίσκονταν εκεί. Καθόλου άσχημα για 40 λεπτά το μεσημέρι της 25ης Μαρτίου του 2006 στην Tate Britain.

Spiral... and out.

"The Imagination is not a State: It is the Human Existence itself."
William Blake