Μαnga: Μια Διαφορετική Λογοτεχνία Part IΙ

Σήμερα συνεχίζουμε με τη θεματολογία των manga και για όσους έχουν πλέον βαρεθεί αυτή την επισκόπηση του μέσου, έχω ευχάριστα νέα: αυτό είναι και το τελευταίο άρθρο "εκπαιδευτικής" φύσεως και από την επόμενη φορά θα έχετε τη δυνατότητα να διαβάζετε εδώ νέα, reviews για manga και anime, ενδιαφέρουσες καινούργιες κυκλοφορίες, καθώς και να βρίσκετε απαντήσεις σε συγκεκριμένες απορίες ή ερωτήσεις που πιθανώς να έχετε και (ελπίζω) θα μου αποστείλετε. Στο μεταξύ όμως, τάξη, ΠΡΟΣΟΧΗ! Πάμε:

To Infinity and Beyond
Φτάνουμε λοιπόν στο επίμαχο σημείο, τα φουτουριστικά manga. Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι αυτά είναι πολλά και ορισμένα μάλιστα εξαιρετικά επιτυχημένα. Πολλά έγιναν δημοφιλείς ταινίες anime (βγαίνει από το γαλλικό "dessin anime" το οποίο δανείστηκαν οι Ιάπωνες και το "e" στο τέλος προφέρεται) όπως τα GHOST IN THE SHELL του Masamune Shirow και το AKIRA του Katsuhiro Otomo, ενώ άλλα έγιναν τηλεοπτικές επιτυχίες όπως το MARTIAN SUCCESSOR NADESICO του Kia Asamiya και τις σειρές GUNDAM.

Η θεματολογία σε αυτά τα manga ποικίλει ευθέως ανάλογα με τα γούστα: πολεμικός ηρωισμός, εξωγήινοι, μύθοι για άλλους πλανήτες, γιγάντια ρομπότ, μέχρι και εμφύλιος πόλεμος μεταξύ Γης και αποίκων του ʼρη. Δεν λείπει επίσης η ποικιλία σε υποκείμενα νοήματα. Από ερωτήματα για το κατά πόσο ένα ανδροειδές είναι καθ' όλα νοήμον ή ένας κλώνος είναι άνθρωπος, μέχρι την επανένταξη εγκληματιών σε μια υπερσύγχρονη αρμονική κοινωνία (APPLESEED). Ας μην ξεχνάμε βεβαίως το CHOJIJU YASAI MACROSS, γνωστό σε μας ως ROBOTECH, ένα τεράστιο τηλεοπτικό αντιπολεμικό έπος, το οποίο στερήθηκε υλικό 6(!) ωρών στο αμερικανικό μοντάρισμα.

Beyond The Magic Mirror
Ας μην παραλείψω να αναφερθώ στα manga που είτε δεν τοποθετούνται στην Ιαπωνία είτε εκτυλίσσονται σε διαφορετικό χωροχρονικό συνεχές εξ' ολοκλήρου. Πολλά δημοφιλή manga, όπως το αξέχαστο RECORD OF THE LODOSS WAR του Ryo Mizuno, τοποθετούνται σε φανταστικούς κόσμους που μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει μέσα από τα role playing games. Οι πρωταγωνιστές τους δεν γνώρισαν ποτέ τη δική μας Γη παρά ζουν σε αέναη αρμονία ή διαμάχη με στοιχειά, ξωτικά και πάσης φύσεως μυθολογικά πλάσματα. Στα manga αυτά είναι πολύ δύσκολο -έως αδύνατο- να ξεχωρίσεις από πού εμπνεύστηκε ο δημιουργός. Κέλτικοι, Ιαπωνικοί και Ινδικοί μύθοι ανακατεύονται για να δημιουργήσουν κάτι ολότελα νέο και ανεπανάληπτο: μια μυθολογία manga.

Μερικές φορές συντίθεται ένα επιτυχημένο αμάλγαμα επιστημονικής φαντασίας και μαγείας, το οποίο καθηλώνει τον αναγνώστη (ή θεατή, όταν έχει γυριστεί και σε anime), όπως στο FULL METAL ALCHEMIST της Hiromu Arakawa, όπου η Αλχημεία αποτελεί αποδεκτή επιστήμη σε έναν φανταστικό κόσμο μεταξύ της εποχής του ατμού και του δικού μας μέλλοντος.

Τα Manga Και Το Υπερφυσικό
Εύλογα κάποιος θα αναρωτηθεί γιατί δίνω στο συγκεκριμένο ζήτημα ξεχωριστή θέση και ενότητα. Η απάντηση είναι ότι αποτελεί ένα χαρακτηριστικό που βρίσκεται σε όλα σχεδόν τα manga, ανεξαρτήτως τύπου, θέματος ή σεναρίου και είναι άρρηκτα δεμένο με το χαρακτήρα της Ιαπωνίας και της Ανατολής γενικότερα.

Είτε μιλάμε για το "chi" (ψυχική ενέργεια) είτε για ιδεογράμματα "Shinto" (ιαπωνική θρησκεία) και βουδιστικές "sutra", σπάνια θα βρεθεί ένα manga που δεν περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα από τα παραπάνω. Τι κοινό έχουν η Aoyama Motoko της ρομαντικής κωμωδίας LOVE HINA, ο Aya της αστυνομικής περιπέτειας WEIB KREUZ και ο Hikaru του κωμικοτραγικού HIKARU NO GO; Το γεγονός ότι είναι κατά τα άλλα φυσιολογικοί άνθρωποι, οι οποίοι είτε λόγω των περιστάσεων είτε λόγω της αυτοπειθαρχίας και της σκληρής προπόνησής τους παρουσιάζουν, σε κάποιο βαθμό, υπερφυσικές ικανότητες.

Η Ιαπωνία, πέραν του ότι είναι μια χώρα που ισορροπεί επικίνδυνα μεταξύ παρόντος, παρελθόντος και ραγδαίας τεχνολογικής εξέλιξης, έχει επίσης απορροφήσει τους πολύχρωμους μύθους του υπόλοιπου Ασιατικού Κόσμου. Κάθε παιδί μεγαλώνει ακούγοντας "ιστορίες φαντασμάτων" με πρωταγωνιστές από το απρόσωπο nopperabo μέχρι το πνεύμα που μετρά τα πιάτα, οι φοιτητές μελετούν τα πιστεύω και τους μύθους της Αρχαίας Κίνας και οι πολεμικές τέχνες με επιρροές από την ινδική yoga τονίζουν τη σημασία του chi. Η διασταύρωση της ιαπωνικής δεκτικότητας απέναντι στο υπερφυσικό με τους μύθους και την επιστημονική φαντασία της Δύσης (βρικόλακες, εξωγήινοι και ανδροειδή), γέννησαν το σημερινό υπερφυσικό στοιχείο των manga δίνοντάς του ακόμα και ξεχωριστή κατηγορία.

Παρατηρήστε τα εξής: όταν το υπερφυσικό στοιχείο περιλαμβάνει θέματα περί Αγγέλων και Δαιμόνων, με σχεδόν ενοχλητική επιμονή, οι Δαίμονες είναι πολύ περισσότεροι ή οι ʼγγελοι δεν είναι ακριβώς αυτό που φαίνονται. Αρεσκόμενοι στο να προβάλουν την "άποψη" και των δύο παρατάξεων, οι mangaka τονίζουν ανελλιπώς πως δεν είσαι ό,τι γεννιέσαι, αλλά ό,τι πράττεις (USHIO TO TORA, ANGEL SANCTUARY). Κάποιοι θα αναρωτιούνται αν τα manga αντιμετωπίζουν τα θέματα της μεγάλης δύναμης, του καλού και του κακού με επιπολαιότητα. Είναι μια άποψη σεβαστή όπως κάθε άλλη. Θα σας παραπέμψω σε μερικά από τα πιο τραβηγμένα manga, όπως το X/1999 και το AYASHI NO CERES (Η Παράξενη Ceres) όπου η μεγάλη δύναμη φέρει μεγάλο, τρομακτικό τίμημα.

Κάπου εδώ όμως, περαιτέρω ανάλυση οποιασδήποτε φύσεως ισοδυναμεί με φλυαρία. Από την επόμενη φορά, μετά από μια πολύ σύντομη αναφορά στα anime θα αρχίσουν οι παρουσιάσεις, ανακοινώσεις κλπ. Ό,τι ερωτήσεις έχετε ως τώρα ή από εδώ και στο εξής, το e-mail μου το έχετε. Λεξιλογικά, θεματολογικά, κριτικές και απόψεις είναι εδώ όλα είδη προς ανταλλαγή. Μέχρι την επόμενη εβδομάδα, genki shite kudasai (να είστε καλά)!

Bakuma-dono