Good Comics/Bad Comics

Αρχικά, πρέπει να ξεκαθαρίσω πως εγώ είμαι το "άτομο με φοβερές γνώσεις και εκπληκτική αισθητική αντίληψη στα comics που χαρακτηρίζει «πολύ καλά» τα X-MEN του Chuck Austen", το οποίο «χρησιμοποίησε» ο Ηλίας στο review για το SPECTACULAR SPIDER-MAN #23 ως παράδειγμα για να αποδείξει πως, τελικά, όλα είναι θέμα γούστου (ελπίζω να ήταν αυτή η πρόθεση του - αν υποψιαστώ πως απλά ήθελε «να μου την πει» θα τα ψιλοπάρω).

Ναι μου αρέσουν τα X-MEN του Austen, και δεν σκοπεύω να απολογηθώ σε κανέναν για τα γούστα μου.

Όπως δεν θα έπρεπε να απολογείται κανείς για τα comics (ταινίες, albums, τηλεοπτικές εκπομπές, τρόπους διασκέδασης, κ.λπ) που του αρέσουν (ή που δεν του αρέσουν) και μην αφήσετε κανέναν να προσπαθήσει να σας πείσει για το αντίθετο.

Το τι είναι καλό ή κακό, ή ακόμα πιο σωστά, το τι είναι καλό ή κακό για τον κάθε άνθρωπο, είναι μια εντελώς προσωπική υπόθεση που αναλύεται με βάση προσωπικά κριτήρια και μόνο. Ασφαλώς και υπάρχουν κάποιοι «αντικειμενικοί» κανόνες που διαχωρίζουν τα έργα τέχνης -ή μαζικής κατανάλωσης, αν θέλετε- σε ποιοτικά και μη, αλλά αυτοί σε καμία περίπτωση δεν είναι «απαράβατοι».

Υπάρχουν δύο επικρατούσες θεωρίες για την κατάταξη των παντός είδους καλλιτεχνικών δημιουργιών:

α) Η δικτατορία της πλειοψηφίας (αφού αρέσει / δεν αρέσει στους περισσότερους, πρέπει να είναι καλό).

β) Η επιβολή της γνώμης του επαΐοντος (αφού ο «τάδε» υποστηρίζει πως είναι καλό / κακό, έτσι πρέπει να είναι).

Και οι δύο θεωρίες, ενώ μοιάζουν κατά βάση λογικές, «μπάζουν» από πολλές μεριές και καταρρίπτονται σχετικά εύκολα με απλά επιχειρήματα.

Αν Η Γνώμη Των Πολλών Είναι Πάντα Σωστή, Τότε Γιατί Ο Κόσμος Έχει Τα Χάλια Που Έχει;
Η πρώτη θεωρία θα είχε βάση αν μιλούσαμε για μια κοινωνία «ιδανικών» ανθρώπων, οι οποίοι θα διακρίνονταν από υψηλό επίπεδο γνώσεων στο αντικείμενο τους, θα είχαν ισχυρή προσωπικότητα και θα έκριναν τα πάντα με αντικειμενικότητα, χωρίς να επηρεάζονται από συναισθηματισμούς. Στην πραγματικότητα, η περιβόητη «πλειοψηφία» αποτελείται από ανθρώπους σχετικά χαμηλού επιπέδου, χωρίς βούληση, που με την πρώτη ευκαιρία μετατρέπονται σε εύκολα χειραγωγίσιμη και «εντυπωσιάσιμη» μάζα. Για αυτόν ακριβώς το λόγο παρατηρούνται φαινόμενα όπως η Britney Spears και οι ταινίες των Ρέππα-Παπαθανασίου.

Αν Οι «Ειδικοί» Είναι Τόσο Ειδικοί, Τότε Γιατί Συνήθως Δε Συμφωνούν Μεταξύ Τους;
Η δεύτερη θεωρία θα ήταν σωστή αν οι «επαΐοντες» δεν ήταν και αυτοί άνθρωποι που επηρεάζονται από προσωπικές αντιλήψεις και εμπειρίες. Επιπλέον, στην περίπτωση των ειδικών (ας πούμε, των reviewers), υπάρχει πάντα ο κίνδυνος η γνώμη που εκφράζουν να μην είναι απόλυτα δική τους αλλά να υπαγορεύεται από το μέσο στο οποίο εργάζονται, ή να επηρεάζεται από άλλους προσωπικούς παράγοντες (άραγε, αρέσει πράγματι ο Casey στην ομάδα του COMICDOM, ή τον σπρώχνουν επειδή τους έδωσε συνέντευξη;).

Και φτάνουμε στα comics. Προσωπικά, έχω διαβάσει περισσότερα από 20.000 comics (δεν αυτό-διαφημίζομαι, I'm just trying to make a point), και δεν μπορώ να πω ακόμη με βεβαιότητα σε κάποιον αν ένα τεύχος είναι καλό ή κακό. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να παραθέσω την προσωπική μου άποψη. Δεν μπορώ όμως να προτείνω ανεπιφύλακτα κάτι μόνο και μόνο επειδή αρέσει σε μένα. Κάτι που για έναν άνθρωπο είναι αριστούργημα, μπορεί για κάποιον άλλο να θεωρείται σκουπίδι ή έστω μέτριο.

Το AMERICAN FLAGG! του Howard Chaykin είναι ένα από τα αγαπημένα μου comics. Το θεωρώ ίσως το καλύτερο mainstream comic στην ιστορία του μέσου. Την ίδια άποψη μοιράζονται και οι περισσότεροι θεωρητικοί-reviewers, καθώς και η συντριπτική πλειοψηφία των αναγνωστών (αυτών που το έχουν διαβάσει, τουλάχιστον). Σύμφωνα λοιπόν και με τις δύο θεωρίες περί ποιότητας, το AMERICAN FLAGG! είναι ένα αδιαμφισβήτητο αριστούργημα.

Και όμως, το AMERICAN FLAGG! δεν αρέσει καθόλου σε έναν άνθρωπο με "φοβερές γνώσεις και εκπληκτική αισθητική αντίληψη στα comics" (take that, Ηλία!).

Αυτό σημαίνει πως ο Ηλίας είναι άσχετος, ή δεν έχει αρκετά αναπτυγμένο κριτήριο για να το εκτιμήσει; Ασφαλώς όχι. Σημαίνει απλά πως το συγκεκριμένο πόνημα του Chaykin δεν είναι το «κατάλληλο» comic για αυτόν. Δεν του κάνει κλικ. Δεν τον «πιάνει» όπως τους περισσότερους ανθρώπους.

Ούτε το FLAGG! είναι λιγότερο καλό επειδή δεν αρέσει στον συνεργάτη μου, ούτε τα X-MEN του Austen είναι εξαιρετικά επειδή αρέσουν σε μένα, ούτε ο Δημήτρης Δανίκας είναι ηλίθιος επειδή είχε θάψει το PULP FICTION (χμμμ, let me think about this one for a moment).

Όλα είναι θέμα γούστου, αδέρφια. Και το γούστο δεν μπαίνει σε καλούπια, ούτε μετριέται σε κάποια προκαθορισμένη κλίμακα. Φαντάζεστε πόσο βαρετή θα ήταν η ζωή, αν σε όλους άρεσαν τα ίδια πράγματα;

Next week: Celebrate Diversity!