Reinventing Comics (part 1)

Ας σοβαρευτούμε λίγο επιτέλους. Ήρθε η ώρα να σας πείσω ότι τα web comics είναι ένα μέσο καλλιτεχνικό, ποιοτικό και με μέλλον. Ότι είναι κάτι περισσότερο από αστείες εικόνες "sequentially placed" με λίγο κείμενο σε συννεφάκια. Πριν όμως μπούμε στο "ψητό", λίγα ορεκτικά:

Origins

Τα web comics έκαναν την αρχή τους στη δεκαετία του '80. Το νεαρό της ηλικίας μου (γκουχ) και η ανυπαρξία του internet στην Ελλάδα, την εποχή εκείνη, δε μου επιτρέπουν να προσποιηθώ ότι ήμουν εκεί για να τα δω να γεννιούνται. Ευτυχώς, το Internet είναι Μεγάλο (αμήν) και είναι εύκολο να βρεθούν πληροφορίες. Tα πρώτα χρόνια της ύπαρξής τους, δεν υπήρχε κάποια κοινότητα ή μεμονωμένοι οπαδοί του είδους. Ουσιαστικά, υπήρχαν μερικοί καλλιτέχνες που εξέδιδαν τη δουλειά τους στο διαδίκτυο, περισσότερο για να κάνουν την πλάκα τους. Το παλαιότερο web comic κατά το Wikipedia είναι το T.H.E. Fox, το οποίο ξεκίνησε και εκτός world wide web! Η έκρηξη στο χώρο έγινε στο τέλος της δεκαετίας του '90, με το internet να έχει αποκτήσει πλέον τη δική του κουλτούρα και φιλοσοφία. Μέσα σε ελάχιστα χρόνια εκδόθηκαν μερικά πολύ δημοφιλή comics, όπως το Penny Arcade και το PvP (1998 αμφότερα), τα οποία έπιασαν το σφυγμό του διαδικτύου, προσφέροντας διασκέδαση σε μικρά πακέτα και σχετικό με το κοινό τους, περιεχόμενο. Η αύξηση σε προσφορά και ζήτηση έφερε και την οργάνωση. Εμφανίστηκαν παροχείς χώρου στο internet με ειδικευμένο λογισμικό (trendy λέξη αυτή) που επιτρέπει στους καλλιτέχνες να ασχοληθούν με τα βασικά και να μην ασχολούνται με τη διαχείριση των ιστοσελίδων τους (π.χ. Keenspot και η θυγατρική του, Comic Genesis). Όταν μερικοί καλλιτέχνες άρχισαν να ζουν από τη δουλειά τους μέσω διαφημίσεων και δωρεών και όταν το νέο αυτό μέσο άρχισε να τραβάει την προσοχή σημαντικών ερευνητών του χώρου των comics (αυτό είναι foreshadowing για παρακάτω), έγινε πια φανερό ότι δεν επρόκειτο για μια νέα μόδα που απλά θα περνούσε.

Crossing Over

Τα περισσότερα web comics έχουν τις ρίζες τους στα παραδοσιακά comics που γνωρίζουμε όλοι. Αυτό είναι φυσικό, αφού δεν υπάρχουν αρκετό καιρό ώστε να έχουν αναγνώστες και καλλιτέχνες μεγαλωμένους με αυτά. Στα περισσότερα, λοιπόν, βλέπουμε μια κλασική δομή panels στη σειρά ή βαλμένα κάθετα, με την ιστορία να εξελίσσεται από αριστερά προς τα δεξιά (τουλάχιστον για τα δυτικού τύπου web comics, τα οποία μπορώ και διαβάζω) και από πάνω προς τα κάτω. Οι εικόνες είναι στατικές και οι χαρακτήρες μιλούν με συννεφάκια. Η ποιότητα της τέχνης που περιέχουν διαφέρει πολύ, ανάλογα με τον καλλιτέχνη (με την τάση να είναι κακή) και η ποσότητα είναι σχετικά μικρή (αν υπολογίσουμε 3 σελίδες την εβδομάδα, έχουμε κάπου 12-13 το μήνα, ενώ το μέσο μηνιαίο comic έχει 21-22). Όλα αυτά μας οδηγούν στο ερώτημα: το μέσο αυτό έχει κάτι να μας προσφέρει; Ή το μόνο που έχει να επιδείξει είναι η καλή σχέση ποιότητα vs τιμή (εύκολο, εφόσον είναι δωρεάν);

Free The Press

Interaction

Το internet έχει κατά καιρούς κατηγορηθεί για πολλά πράγματα. Ένα από αυτά είναι η αποξένωση, στην οποία υποτίθεται πως οδηγεί. Είναι γεγονός ότι αρκετός κόσμος το χρησιμοποιεί ως φίλτρο για τις σχέσεις του με τον υπόλοιπο κόσμο και αυτό είναι συχνά επιζήμιο. Αλλες τόσες φορές, όμως, το διαδίκτυο συμβάλλει καθοριστικά στην αμεσότητα των σχέσεων μεταξύ ανθρώπων και ομάδων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο χώρος των web comics. Γύρω από αυτά (μεμονωμένα και συνολικά) υπάρχει μια ολόκληρη κοινότητα φίλων του είδους, οι οποίοι συζητούν, επιδοκιμάζουν -ή αποδοκιμάζουν- και τσακώνονται με αφορμή τα αγαπημένα τους comics. Σε δευτερόλεπτα μετά το τελευταίο update, τα fora έχουν πάρει φωτιά και συχνά οι συζητήσεις έχουν πολύ ενδιαφέρον, ειδικά όταν μιλάμε για πολιτικό comic. Πολλές φορές, σε αυτές συμμετέχουν και οι ίδιοι οι δημιουργοί, κάτι που δύσκολα μπορεί να συμβεί σε άλλο μέσο. Η αμεσότητα αυτή οδήγησε, πολύ φυσικά, στην εμφάνιση καλλιτεχνών οι οποίοι μέσω δωρεών, merchandise και διαφημίσεων, έχουν πλέον τη δυνατότητα να ζουν καθαρά από την τέχνη τους (πχ ο R. K. Milholland του Something Positive). Οι αναγνώστες μπορούν να στείλουν ένα ελάχιστο ποσό ο καθένας και λόγω την έλλειψης κάποιου μεσάζοντα (εκδοτική εταιρία) ή εξόδων για τυπογραφεία και άλλα τέτοια, αυτό το ποσό να επαρκεί τελικά για τη συντήρηση του καλλιτέχνη.

Scott McCloud

Εντάξει με τα ορεκτικά; Το "ψητό" που λέγαμε είναι τα ίδια τα comics. Όσα πλεονεκτήματα κι αν έχει το internet, αν η ποιότητα τους είναι κακή, δεν αξίζουν τον κόπο. Μπορούν να σταθούν δίπλα στα καλά comics; Η εύκολη απάντηση είναι 42. Η δύσκολη είναι ότι δεν θέλουν. Τα "κανονικά" comics είναι αρκετά διαφορετικά ώστε να μην είναι ανταγωνιστές. Εκτός από το προφανές (ότι διαβάζονται και στην τουαλέτα ή έστω στον καναπέ), έχουν πολύ διαφορετικό ρυθμό, με μπόλικες σελίδες κάθε φορά. Το format είναι δεδομένο πάνω στο χαρτί και η συντριπτική πλειοψηφία τους έχει αρκετά καλούς καλλιτέχνες (η σύγκριση γίνεται με τους αντίστοιχους των web comics και όχι μεταξύ τους). Τα web comics από την άλλη, σιγά σιγά αρχίζουν και ξεπερνούν τις συμβάσεις αυτές και αξιοποιούν τις δυνατότητες του υπολογιστή όλο και περισσότερο. Αρκετοί δημιουργοί δεν ξέρουν καν να ζωγραφίζουν με τα παραδοσιακά μέσα και λένε τις ιστορίες τους με κολάζ από φωτογραφίες ή παλιά sprites παιχνιδιών. Αλλοι κάνουν διαδραστικά comics, στα οποία ο αναγνώστης μπορεί να επιδράσει και να κινηθεί όπως θέλει. Αυτό γίνεται εύκολα με "κουμπιά" πάνω στο comic, που προχωράνε την ιστορία ή δίνουν περισσότερο υλικό για το θέμα που πραγματεύεται.

Υστερόγραφο:Την επόμενη φορά, θα ασχοληθούμε σε βάθος με τη δουλειά του Scott McCloud. Αναφέρομαι κυρίως στα web comics του και όχι στο σχετικό βιβλίο του, αφού θεωρώ ότι εκεί φαίνεται καλύτερα τι οραματίζεται για το μέλλον. Till then, make mine... καλά, δεν το λέω.

Links

Τα web comics στο Wikipedia
Comixpedia web comic wiki
OnlineComics ευρετήριο on line comics με ενδιαφέρουσες δυνατότητες
The Webcomics Examiner, journal με πολύ καλά άρθρα
Websnark, blog με web comics reviews